Heren en Meesters

Een zorgvuldige stadsingreep in de Stationsbuurt
Ken je de Stationsbuurt in Zwolle? Er zijn maar weinig stadswijken waar historie en dynamiek zo vanzelfsprekend samenkomen als hier. Monumentale herenhuizen staan er naast oude arbeiderswoningen en al jarenlang is dit een geliefde plek om te wonen.

Dat hoeft niemand te verbazen. De binnenstad ligt om de hoek, net als het station. Je woont hier midden in de stad, maar toch in sfeervolle straten met een sterk eigen karakter. Oude stadsstructuren zijn nog altijd zichtbaar, terwijl de buurt zich tegelijk blijft ontwikkelen. Ja, de Stationsbuurt leeft!

Precies in die omgeving ontwikkelt Urban Innovators het project Heren & Meesters. Op de voormalige AFAC-locatie aan de Venestraat en Derk Buismanstraat verrijzen drie exclusieve herenhuizen en drie moderne stadswoningen. Een compacte, hoogstedelijke ontwikkeling die zorgvuldig aansluit op de bestaande stad. Benieuwd naar het project? Lees hieronder meer.

WAAR

Veel Zwollenaren kennen de locatie als de plek van AFAC, de gemeentelijke fietscentrale voor verkeerd gestalde fietsen. Daarvoor zat hier een schildersbedrijf. Een typische binnenstedelijke plek die jarenlang vooral een praktische functie had. Toch heeft de locatie veel meer te bieden. Zoals gezegd: een plek midden in de Stationsbuurt, tussen station, Spoorzone en binnenstad. Hier komen stedelijke reuring, monumentale panden en het dagelijkse leven van Zwolle op een prettige manier samen. Ontwikkelaar Daniël Oostenbrink zoekt bewust dit soort plekken op. Vaak locaties met geschiedenis, dynamiek en rafelranden. Eerder deed Urban Innovators dat al bij projecten als Up-Town en Hof van Thorbecke. ‘Veel binnenstedelijke locaties hebben meer potentie dan mensen denken,’ zegt Oostenbrink. ‘Juist dat maakt dit soort plekken interessant.’ Urban Innovators transformeert de locatie naar een kleinschalig woonproject met zes grondgebonden woningen. Drie aan de Venestraat. Drie aan de Derk Buismanstraat. De plek wordt omringd door monumentale bebouwing. Daardoor vroeg het ontwerp om veel precisie. ‘Je zoekt naar rust in de gevels,’ zegt Oostenbrink. ‘Naar de juiste verhoudingen en een sterke aansluiting op de schaal van de straat. Je wilt de stad leesbaar maken en iets toevoegen dat als vanzelfsprekend voelt. Dus niet historiserend bouwen, maar veel meer een eigentijdse laag aanbrengen.’

HEREN VAN VENE

De drie herenhuizen aan de Venestraat vormen het meest exclusieve deel van het project. Iedere woning krijgt vier woonlagen en woonoppervlaktes van circa 166 tot 189 vierkante meter. Twee woningen beschikken over een inpandige garage. Aan de achterzijde liggen een privé stadstuin, berging en achterom. Daarnaast krijgt iedere woning meerdere besloten dakterrassen. Door de ligging op het zuidoosten profiteren de tuinen vrijwel de hele dag van zonlicht. Op de hogere terrassen ontstaat juist extra privacy en een gaaf uitzicht over de stad. Binnen Heren van Vene vormt maatwerk het uitgangspunt. Denk aan de mogelijkheden voor een atelier, een wellnessruimte, een thuisbioscoop of royale leefkeuken. De woningen zijn flexibel ontworpen zodat bewoners echt hun eigen woonstijl kunnen realiseren. ‘De plattegrond is eigenlijk alleen het vertrekpunt,’ zegt Oostenbrink. ‘Mensen maken hier echt hun eigen plek van.’

MEESTERS VAN BUISMAN

Aan de Derk Buismanstraat komen drie compactere stadswoningen van circa 105 tot 115 vierkante meter. De woningen combineren de sfeer van een historische Zwolse straat met het comfort van een moderne stadswoning. De woonkamer en keuken bevinden zich op de begane grond. Verder krijgen de woningen drie slaapkamers, een badkamer, separaat toilet en technische ruimte. Iedere woning beschikt over een eigen stadstuin met berging en achterom. Eén woning krijgt daarnaast een royaal dakterras. Opvallend detail vormt de verdiepte verticale raampartij in de gevel. Die zorgt voor een bijzonder lichtspel en geeft de woningen een eigentijds stedelijk karakter, legt Oostenbrink uit. Ook de straat zelf speelt mee in de aantrekkingskracht van de plek. De Derk Buismanstraat staat bekend om haar betrokken bewoners en maandelijkse kinderstraat waarbij de straat verandert in een veilige speelplek voor de buurt.

ARCHITECTUUR

Urban Innovators werkt voor Heren & Meesters samen met architect Bert Bulthuis van SITEC STUDIO uit Zwolle. Eerder ontwierpen zij ook Hof van Thorbecke. Bij Heren & Meesters staat de relatie met de omgeving centraal. De architectuur verwijst subtiel naar de monumentale schaal van de Stationsbuurt en voelt tegelijkertijd eigentijds aan. Aan de Venestraat ontstaan rijzige verticale gevels met duidelijke ritmiek. Aan de Derk Buismanstraat sluit de nieuwbouw aan op de kleinere schaal van de straat. Het ontwerp is volledig vanuit de omgeving opgebouwd. Terugliggende gevels, verspringende volumes en verfijnde detaillering zorgen ervoor dat de monumentale panden ruimte houden. Sommige delen blijven bewust lager om zichtlijnen en daglicht te behouden. ‘We zijn niet over een nacht ijs gegaan. Het was echt een puzzel,’ zegt Oostenbrink. ‘Maar juist dat soort complexe stedelijke vraagstukken vind ik gaaf.’

INTERIEUR

Bij Heren van Vene draait veel om persoonlijk wonen. Kopers werken samen met interieurarchitect Sander Beumers of een eigen ontwerper aan de indeling en sfeer van hun woning. Zij kunnen veel zelf bepalen. Van routing en materiaalkeuzes tot verlichting, wellness en leefkeuken. Iedere woning krijgt daardoor een eigen identiteit. Voor de herenhuizen kunnen bewoners kiezen voor een keuken van Bulthaup of Modulnova. Daarnaast krijgt iedere woning twee luxe badkamers, waaronder een ensuite badkamer bij de hoofdslaapkamer. Zelfs de voordeur krijgt een persoonlijke signatuur. Samen met edelsmid Martin Niemeijer kunnen bewoners een eigen metalen voordeurornament ontwerpen met bijvoorbeeld een familienaam, illustratie of jaartal. ‘Juist die persoonlijke details maken een woning bijzonder,’ zegt Oostenbrink.

SLIM WONEN

De woningen krijgen geïntegreerde smart home-technologie via Homey Pro. Daarmee werken verlichting, vloerverwarming en energieverbruik slim samen binnen één systeem. Met één druk op de knop kan verlichting dimmen, raamwering sluiten en sfeerverlichting of een elektrische haard inschakelen. Via app of spraakbediening blijft alles eenvoudig regelbaar. Het systeem communiceert bovendien met zonnepanelen, huishoudelijke apparatuur, laadvoorzieningen en andere slimme toepassingen in huis. Zo groeit de woning mee met toekomstige woonwensen. De basisinstallatie bevat onder meer slimme verwarmingsregeling voor vloerverwarming, geïntegreerde lichtpunten en centrale alles-aan/uit-schakelaars. Een technisch slim huis dat vooral comfortabel moet aanvoelen, legt Oostenbrink uit. ‘Ik ontwikkel graag vanuit mijn eigen visie en voorkeuren. Dat begint dus met de vraag: wat zou ik willen of verwachten, als ik zelf op deze plek zou wonen? Zo hebben we dat ook hier aangepakt.’

DUURZAAMHEID

Heren & Meesters wordt volledig gasloos gerealiseerd en voldoet aan de actuele BENG-normen. De woningen krijgen naar verwachting energielabel A+++. Warmtepompen, zonnepanelen, triple glas, vloerverwarming en warmteterugwinning zorgen voor lage energielasten en een stabiel binnenklimaat. Dankzij hoogwaardige isolatie ontstaat bovendien extra rust binnen de stedelijke omgeving. Urban Innovators kijkt daarnaast nadrukkelijk naar materiaalgebruik tijdens de bouw. Waar mogelijk wordt gewerkt met duurzamere betonmortels waarin minder cement wordt toegepast. Ook gerecycled betongranulaat krijgt een plek binnen de funderingen. Volgens Oostenbrink draait duurzaamheid om toekomstwaarde. Dat vraagt aan de voorkant om een investering in goede materialen en innovatieve oplossingen. ‘Het zijn geen onderdelen waarop wij willen bezuinigen. Ik wil gebouwen maken die over twintig of dertig jaar nog steeds sterk aanvoelen. Dus ook hier: practice what you preach.’

GROEN

Groen speelt binnen het project een opvallend grote rol. De woningen krijgen stadstuinen, gevelgroen, groendaken en meerdere dakbloemweides. Voor de groene inrichting werkt Urban Innovators volgens de visie van Harry Pierik. Hij is een internationaal gewaardeerde tuinontwerper uit Zwolle, bekend om zijn natuurlijke manier van ontwerpen en grote kennis van planten en biodiversiteit. Vanuit zijn bijzondere stadstuin in Assendorp ontwikkelt hij groene ontwerpen waarin natuur, seizoenen en stedelijk leven zorgvuldig samenkomen. Zijn visie vormt een belangrijk uitgangspunt binnen Heren & Meesters, legt Oostenbrink uit. Volgens Pierik moet groen een vanzelfsprekend onderdeel van stedelijk wonen zijn. Zo dragen de fraaie geveltuinen bijvoorbeeld bij aan luchtzuivering, verkoeling en natuurlijke wateropvang. Tegelijk veranderen kleur, structuur en uitstraling mee met de seizoenen. ‘Groen maakt een stedelijke plek zachter en levendiger,’ zegt Oostenbrink. ‘Dat voel je direct wanneer je door zo’n straat loopt.’

PARTICIPATIE & SAMENWERKING

Voor deze locatie lag eerder een plan klaar met vele appartementen. Urban Innovators koos bewust voor een andere schaal en een andere stedelijke kwaliteit. Tijdens het proces voerde Oostenbrink keukentafelgesprekken met omwonenden en andere direct betrokkenen uit de buurt. Die gesprekken hadden invloed op het ontwerp. Zo werden volumes aangepast en zichtlijnen verbeterd. ‘We hebben aan de Venestraat bijvoorbeeld een kap aangepast – die is nu terugliggend. Dat zorgt bij de buren voor meer zicht richting binnenstad.’ Ook de samenwerking met de gemeente verliep intensief. Het project werd binnen de gemeente nadrukkelijk gezien als een pilot voor een andere manier van ontwikkeling. Projectleider, ambtelijk opdrachtgever en ontwikkelaar trokken daarom vanaf het begin gezamenlijk op. De fases van ontwerp, participatie en verschillende procedures liepen deels parallel aan elkaar. Dat vroeg om veel afstemming en vertrouwen, omdat niet iedere fase volledig was afgerond voordat de volgende al startte. Volgens Oostenbrink ontstond daardoor meer snelheid én meer kwaliteit binnen het proces. ‘Iedereen zat continu samen aan tafel. Daardoor konden we sneller schakelen en bleef het project ook inhoudelijk sterker. Het heeft ertoe geleid dat we binnen een jaar een nieuw bestemmingsplan hadden.’ Je maakt dit soort projecten echt samen, weet deze ontwikkelaar. ‘Dat vraagt vertrouwen en een gedeelde ambitie voor de stad.’

BEREIKBAARHEID

Heren & Meesters ligt op enkele minuten lopen van station Zwolle, het tweede spoorwegknooppunt van Nederland. Vanuit de Stationsbuurt bestaan directe verbindingen richting Randstad, Noord- en Oost-Nederland. Ook de historische binnenstad ligt op korte afstand. Winkels, horeca, theaters, scholen, sportvoorzieningen en medische voorzieningen bevinden zich allemaal in de directe omgeving. Met de auto ligt de A28 binnen enkele minuten bereikbaar. Tegelijk ontwikkelt Zwolle zich steeds sterker als fietsstad. Bijna twee derde van alle verplaatsingen binnen de stad gebeurt per fiets. Die combinatie van bereikbaarheid, stedelijkheid en leefkwaliteit maakt deze plek volgens Urban Innovators bijzonder aantrekkelijk voor mensen die bewust kiezen voor hoogstedelijk wonen. Urban Innovators ontwikkelt daarbij nadrukkelijk vanuit betrokkenheid bij Zwolle zelf. Volgens Oostenbrink ontstaat kwaliteit wanneer een project echt verbonden raakt met de energie van een plek. ‘Goede stadsontwikkeling zit vaak in verfijning,’ zegt hij. ‘Het gaat om keuzes die de stad uiteindelijk sterker en toffer maken. Daarin we de lat graag wat hoger en dat zie je terug bij Heren & Meesters.’